Fara beint í efnið
Móðaloftgæði á Íslandi

Er loftið að batna?

Ár fyrir ár á hverri mælistöð frá 2019. Hér er aðeins sagt frá stefnu þegar hún er meiri en tilviljun ein gæti skýrt. Lengstu raðirnar ná yfir 7 heil ár og veður er breytilegt milli ára, svo fátt verður fullyrt — oftast er svarið að engin skýr breyting sjáist enn.

Í stuttu máli

  • PM₁₀ — dagar: 7 stöðvar metnar — vísbending um fækkun á 1 (Akureyri, Strandgata (við Hof)), engin skýr breyting á 6.
  • PM₁₀ — ársmeðaltal: 7 stöðvar metnar — engin skýr breyting á neinni þeirra.
  • PM₂,₅ — ársmeðaltal: 3 stöðvar metnar — engin skýr breyting á neinni þeirra.
  • NO₂ — ársmeðaltal: 6 stöðvar metnar — engin skýr breyting á neinni þeirra.
  • NO₂ — klukkustundir: 6 stöðvar metnar — engin skýr breyting á neinni þeirra.
  • SO₂ — klukkustundir: 10 stöðvar metnar — engin skýr breyting á neinni þeirra.
  • H₂S — ársmeðaltal: 12 stöðvar metnar — vísbending um lækkun á 2 (Grundartangi, Kríuvarða, Úlfarsárdalur, Lambhagi), hækkun á 1 (Hveragerði, Leikskólinn Óskaland), engin skýr breyting á 9.
  • H₂S — dagar: 12 stöðvar metnar — vísbending um fjölgun á 1 (Hveragerði, Leikskólinn Óskaland), engin skýr breyting á 11.

Svifryk (PM₁₀): dagar yfir 50 µg/m³

Dagar þar sem sólarhringsmeðaltal fór yfir heilsuverndarmörkin, 50 µg/m³. Reglugerð leyfir 35 slíka daga á almanaksári. Talan ræðst mjög af veðri: þurrir, kaldir og kyrrir dagar að vetri og vori gefa flesta svifryksdaga.

Höfuðborgarsvæðið

Hafnarfjörður, Norðurhella

Engin skýr breyting (2019–2024, 6 heil ár). Mann–Kendall p = 0,70.

202019: 1 dagar, mælt 90% daga12020: 0 dagar, mælt 89% daga02021: 2 dagar, mælt 100% daga22022: 1 dagar, mælt 100% daga12023: 1 dagar, mælt 100% daga12024: 0 dagar, mælt 83% daga020192020202120222023202420252026

Leyfðir 35 dagar — langt ofan kvarðans.

Kópavogur, Dalsmári

Engin skýr breyting (2019–2025, 6 heil ár). Mann–Kendall p = 0,36.

4002019: 1 dagar, mælt 100% daga12020: 2 dagar, mælt 47% daga — ekki í matinu22021: 8 dagar, mælt 100% daga82022: 4 dagar, mælt 100% daga42023: 8 dagar, mælt 100% daga82024: 3 dagar, mælt 100% daga32025: 9 dagar, mælt 100% daga92026: 16 dagar — árið er ekki liðið16leyfðir 35 dagar2019202047%202120222023202420252026í ár

Reykjavík, Grensás

Engin skýr breyting (2019–2024, 6 heil ár). Mann–Kendall p = 0,36.

4002019: 15 dagar, mælt 100% daga152020: 7 dagar, mælt 96% daga72021: 9 dagar, mælt 98% daga92022: 4 dagar, mælt 80% daga42023: 10 dagar, mælt 87% daga102024: 4 dagar, mælt 97% daga42025: 1 dagar, mælt 9% daga — ekki í matinu12026: 19 dagar — árið er ekki liðið19leyfðir 35 dagar20192020202120222023202420259%2026í ár

Reykjavík, Húsdýragarðurinn

Engin skýr breyting (2019–2025, 6 heil ár). Mann–Kendall p = 0,33.

502019: 5 dagar, mælt 92% daga52020: 1 dagar, mælt 87% daga12021: 5 dagar, mælt 82% daga52022: 2 dagar, mælt 64% daga — ekki í matinu22023: 2 dagar, mælt 76% daga22024: 2 dagar, mælt 100% daga22025: 1 dagar, mælt 93% daga12026: 0 dagar — árið er ekki liðið0201920202021202264%2023202420252026í ár

Leyfðir 35 dagar — langt ofan kvarðans.

Vesturland

Grundartangi, Gröf

Engin skýr breyting (2019–2024, 6 heil ár). Mann–Kendall p = 1,00.

202019: 0 dagar, mælt 100% daga02020: 0 dagar, mælt 95% daga02021: 2 dagar, mælt 92% daga22022: 0 dagar, mælt 99% daga02023: 0 dagar, mælt 99% daga02024: 0 dagar, mælt 100% daga02025: 0 dagar, mælt 4% daga — ekki í matinu02026: 2 dagar — árið er ekki liðið220192020202120222023202420254%2026í ár

Leyfðir 35 dagar — langt ofan kvarðans.

Grundartangi, Kríuvarða

Engin skýr breyting (2019–2024, 6 heil ár). Mann–Kendall p = 0,53.

102019: 0 dagar, mælt 100% daga02020: 1 dagar, mælt 97% daga12021: 1 dagar, mælt 99% daga12022: 0 dagar, mælt 99% daga02023: 0 dagar, mælt 98% daga02024: 0 dagar, mælt 100% daga020192020202120222023202420252026

Leyfðir 35 dagar — langt ofan kvarðans.

Norðurland eystra

Akureyri, Strandgata (við Hof)

Vísbending um fækkun um u.þ.b. 2,3 daga á ári (2019–2025, 7 heil ár). Mann–Kendall p < 0,01.

4002019: 21 dagar, mælt 100% daga212020: 12 dagar, mælt 91% daga122021: 15 dagar, mælt 98% daga152022: 12 dagar, mælt 79% daga122023: 10 dagar, mælt 100% daga102024: 10 dagar, mælt 97% daga102025: 5 dagar, mælt 99% daga52026: 10 dagar — árið er ekki liðið10leyfðir 35 dagar20192020202120222023202420252026í ár

PCC norður

Aðeins 3 heil ár — minnst 5 þarf til að meta þróun.

102019: 1 dagar, mælt 99% daga12020: 1 dagar, mælt 54% daga — ekki í matinu12021: 0 dagar, mælt 48% daga — ekki í matinu02022: 0 dagar, mælt 28% daga — ekki í matinu02023: 0 dagar, mælt 83% daga02024: 0 dagar, mælt 77% daga02019202054%202148%202228%2023202420252026

Leyfðir 35 dagar — langt ofan kvarðans.

PCC suður

Aðeins 4 heil ár — minnst 5 þarf til að meta þróun.

102019: 0 dagar, mælt 97% daga02020: 0 dagar, mælt 64% daga — ekki í matinu02021: 1 dagar, mælt 50% daga — ekki í matinu12022: 0 dagar, mælt 90% daga02023: 0 dagar, mælt 93% daga02024: 0 dagar, mælt 77% daga02019202064%202150%20222023202420252026

Leyfðir 35 dagar — langt ofan kvarðans.

Of stutt saga til að sýna: Garðabær, Garðaholt (2 heil ár), Hafnarfjörður, Hvaleyrarholt (2 heil ár), Keflavík, Vatnaveröld (ekkert heilt ár), Keflavíkurflugvöllur, Flughlað (1 heilt ár), Kópavogur, Hörðuvallaskóli (2 heil ár), Reykjavík, Laugarnes (2 heil ár).

Hvernig er reiknað

Árstölur. Dagur telst mældur ef a.m.k. 18 klukkustundir bárust. Ár fer aðeins í matið ef 75% daganna voru mældir og árið er liðið; önnur ár eru sýnd hol, með hlutfalli mældra daga undir. Ársmeðaltal er meðaltal mældra daga.

Halli. Stefnan er metin með aðferð Theil og Sen: hallinn milli hverra tveggja ára er reiknaður og miðgildi þeirra allra tekið. Eitt óvenjulegt ár — eldgos, bilaður mælir, einn kaldur vetur — hnikar honum lítið, öfugt við venjulega aðhvarfslínu.

Er stefnan meiri en tilviljun? Það er metið með Mann–Kendall prófi, sem spyr aðeins hversu oft seinna ár er hærra eða lægra en fyrra ár. p-gildið er reiknað nákvæmlega, með því að prófa allar mögulegar raðir áranna. Undir 0,05 þykir ólíklegt að röðin sé tilviljun.

Orðalagið. Minnst 5 heil ár þarf til að segja nokkuð. Með færri en 8 árum er jafnvel lágt p-gildi aðeins vísbending: prófin á síðunni eru tugir, og þá má búast við að ein og ein röð sýni stefnu af tilviljun einni. Þegar engin stefna stenst prófið stendur engin skýr breyting — sem þýðir ekki að ekkert hafi breyst, heldur að gögnin nægi ekki til að greina það frá sveiflum milli ára.