Fara beint í efnið
Móðaloftgæði á Íslandi

Mörk á árinu

Flest heilsuverndarmörk eru ekki „aldrei yfir“ heldur „ekki oftar en“. Svifryk (PM₁₀) má fara yfir sólarhringsmarkið 35 sinnum á almanaksári. Hér er talið hversu oft hver stöð hefur farið yfir hvert mark og borið við leyfðan fjölda.

Árið 2026 til og með 22. september. Samkvæmt mælingunum eru 2 tilvik þar sem stöð hefur farið fleiri skipti yfir mörk en leyfilegt er: Nesjavellir (H₂S), Hellisheiðarvirkjun (H₂S). Mælitæki geta sýnt röng gildi, og eitt bilað gildi getur ráðið niðurstöðunni þar sem ekkert má fara yfir. Dagar með grun um mælitruflun eru ekki taldir; þeir eru merktir í töflunum.

H₂S — sólarhringsmeðaltal yfir 50 µg/m³

Má aldrei fara yfir. Markið er hlaupandi 24 klst. meðaltal; talið er hvern dag sem það fór yfir.

StöðSkipti yfir, borið við leyfðan fjöldaSkipti
Nesjavellir77 dagar
Hellisheiðarvirkjun7 dagar

Fóru aldrei yfir: Garðabær, Garðaholt, Garður, Grindavík, Nesvegur, Grundartangi, Kríuvarða, Grundartangi, Melahverfi, Hafnir, Hveragerði, Leikskólinn Óskaland, Keflavík, Vatnaveröld, Kópavogur, Dalsmári, Kópavogur, Lækjarbotnar, Waldorfskóli, Mývatn, Reykjahlíð, Grunnskóli (mælt 85%), Mývatn, Vogar, Reykjaheiði, Skíðaskáli (mælt 82%), Reykjavík, Grensás, Reykjavík, Laugarnes (mælt 68%), Reykjavík, Norðlingaholt, Sandgerði, Selfoss, Vogar.

SO₂ — klukkustundargildi yfir 350 µg/m³

Má fara yfir 24 sinnum á almanaksári (klukkustundir).

StöðSkipti yfir, borið við leyfðan fjöldaSkipti
Grindavík, Nesvegur3 af 24 klukkustundir
Grundartangi, Gröf2 af 24 klukkustundir

Fóru aldrei yfir: Garðabær, Garðaholt, Garður, Grundartangi, Kríuvarða, Grundartangi, Melahverfi, Hafnarfjörður, Hvaleyrarholt, Hafnir, Hellisheiðarvirkjun, Hveragerði, Leikskólinn Óskaland, Keflavík, Vatnaveröld, Kópavogur, Dalsmári, Njarðvík, Stapaskóli, Reykjavík, Grensás, Reykjavík, Laugarnes, Reykjavík, Norðlingaholt, Sandgerði, Vogar.

SO₂ — sólarhringsmeðaltal yfir 125 µg/m³

Má fara yfir 3 sinnum á almanaksári (dagar).

Engin stöð fór yfir. Mælt á: Garðabær, Garðaholt, Garður, Grindavík, Nesvegur, Grundartangi, Gröf, Grundartangi, Kríuvarða, Grundartangi, Melahverfi, Hafnarfjörður, Hvaleyrarholt, Hafnir, Hellisheiðarvirkjun, Hveragerði, Leikskólinn Óskaland, Keflavík, Vatnaveröld, Kópavogur, Dalsmári, Njarðvík, Stapaskóli, Reykjavík, Grensás, Reykjavík, Laugarnes, Reykjavík, Norðlingaholt, Sandgerði, Vogar.

PM₁₀ — sólarhringsmeðaltal yfir 50 µg/m³

Má fara yfir 35 sinnum á almanaksári (dagar).

StöðSkipti yfir, borið við leyfðan fjöldaSkipti
Reykjavík, Grensás19 af 35 dagar
Kópavogur, Dalsmári16 af 35 dagar
Akureyri, Strandgata (við Hof)1 dagur ekki talinn — grunur um mælitruflun9 af 35 dagar
Reykjavík, Laugarnes5 af 35 dagar
Kópavogur, Hörðuvallaskóli3 af 35 dagar
Garðabær, Garðaholt2 af 35 dagar
Grundartangi, Gröf2 af 35 dagar
Keflavík, Vatnaveröldmælt 59% ársins2 af 35 dagar
Keflavíkurflugvöllur, Flughlað2 af 35 dagar

Fóru aldrei yfir: Reykjavík, Húsdýragarðurinn.

NO₂ — klukkustundargildi yfir 200 µg/m³

Má fara yfir 18 sinnum á almanaksári (klukkustundir).

StöðSkipti yfir, borið við leyfðan fjöldaSkipti
Garðabær, Garðaholt9 af 18 klukkustundir

Fóru aldrei yfir: Akureyri, Strandgata (við Hof), Grundartangi, Gröf (mælt 66%), Grundartangi, Kríuvarða, Kópavogur, Dalsmári, Kópavogur, Hörðuvallaskóli, Reykjavík, Húsdýragarðurinn, Reykjavík, Laugarnes (mælt 80%).

NO₂ — sólarhringsmeðaltal yfir 75 µg/m³

Má fara yfir 7 sinnum á almanaksári (dagar).

StöðSkipti yfir, borið við leyfðan fjöldaSkipti
Garðabær, Garðaholt3 af 7 dagar

Fóru aldrei yfir: Akureyri, Strandgata (við Hof), Grundartangi, Gröf (mælt 66%), Grundartangi, Kríuvarða, Kópavogur, Dalsmári, Kópavogur, Hörðuvallaskóli, Reykjavík, Húsdýragarðurinn, Reykjavík, Laugarnes (mælt 80%).

Hvernig er talið

Sólarhringsmörk: dagar þar sem meðaltal sólarhringsins fór yfir markið. Aðeins dagar með a.m.k. 18 mældum klukkustundum eru taldir.

H₂S ber hlaupandi 24 klst. meðaltal. Frá 2025 er það reiknað úr klukkustundunum og talinn hver dagur sem það fór yfir markið; fyrir 2025 er aðeins meðaltal almanaksdags til, og þá er talan lágmark.

Klukkustundarmörk (SO₂ og NO₂): klukkustundir yfir markinu. Frá 2025 eru þær taldar nákvæmlega. Í ársskrám Umhverfis- og orkustofnunar 2019–2024 er aðeins hæsta gildi hvers dags geymt, svo þar er talið einu sinni fyrir hvern dag sem fór yfir. Sú tala er merkt a.m.k. og er lágmark.

Grunur um mælitruflun: frá 2025 er dagur ekki talinn ef mælirinn sýndi þann dag gildi sem eru nær örugglega bilun en ekki loft — annaðhvort stökk upp í ótrúverðugan styrk (H₂S yfir 2.000 µg/m³, svifryk yfir 500 µg/m³ í einni eða tveimur klukkustundum) sem er a.m.k. fimmtíu- til hundraðfalt gildin á undan og eftir og hverfur jafnharðan, eða sama gildi yfir heilsuverndarmörkum sex klukkustundir í röð eða lengur. Reglurnar eru hafðar þröngar: brennisteinsdíoxíð úr eldgosum og brennisteinsvetni við jarðvarmavirkjanir geta í raun rokið upp á skömmum tíma, og þau atvik eru talin. Dagurinn er merktur í töflunni en ekki falinn, og aðrar villur í mælingum geta staðið eftir.

Gloppur: stöð sem mældi minna en 90% ársins er merkt með hlutfallinu og stendur daufari. Talan nær þá aðeins yfir mældu dagana og getur verið langt undir raunverulegum fjölda — gögn af loftgaedi.is vantar sums staðar stóra hluta ársins.

Grófir skynjarar og farstöðvar eru ekki með. 2019–2024 eru úr ársskrám Umhverfis- og orkustofnunar; 2025 og síðar af loftgaedi.is eins og þau bárust. Mælitæki geta sýnt röng gildi. Leyfður fjöldi er úr reglugerð 920/2016 og reglugerð 514/2010 um brennisteinsvetni; sjá viðmið og heilsuverndarmörk.