Fara beint í efnið
Móðaloftgæði á Íslandi

Írafoss

Sæki gögn…

Setja þessa stöð á eigin vef

Súlfat og brennisteinsdíoxíð — síumælingar Veðurstofunnar

Veðurstofa Íslands hefur safnað sýnum á síu á Írafossi frá 1980. Loft er dregið gegnum síu í sólarhring, frá kl. 9 til kl. 9 UTC, og sían efnagreind á rannsóknarstofu. Stöðin er bakgrunnsstöð í evrópska vöktunarnetinu EMEP og á að sýna loftið fjarri staðbundnum uppsprettum.

Gögnin liggja í gagnagrunninum EBAS hjá NILU í Noregi og berast þangað eftir á, að lokinni yfirferð. Nýjasta sýni þar er frá 1. janúar 2025. Hér eru ársmeðaltöl sólarhringssýnanna eins og þau eru gefin.

Súlfat í svifryki — ársmeðaltöl 1980–2024

Súlan er allt súlfat í svifrykinu, og frá 2006 er því skipt eftir uppruna. Neðri hluti súlunnar er úr losun til lofts: hann myndast í loftinu úr brennisteinsgasi frá eldgosum, iðnaði og öðrum uppsprettum. Efri hlutinn er úr sjávarúða og á uppruna í sjónum. Rákuð súla er ár þar sem uppruninn er ekki greindur í gögnunum. Skiptingin er gefin í EBAS; hún er ekki reiknuð hér.

00,20,40,6µg S/m³Eldgos 1980: Kröflueldar (mars–október 1980), Hekla (ágúst 1980)Eldgos 1981: Kröflueldar (janúar–febrúar 1981)Eldgos 1983: Grímsvötn (maí 1983)Eldgos 1984: Kröflueldar (september 1984)Eldgos 1991: Hekla (janúar 1991)Eldgos 1996: Gjálp (september–október 1996)Eldgos 1998: Grímsvötn (desember 1998)Eldgos 2000: Hekla (febrúar–mars 2000)Eldgos 2004: Grímsvötn (nóvember 2004)Eldgos 2010: Fimmvörðuháls (mars 2010), Eyjafjallajökull (apríl 2010)Eldgos 2011: Grímsvötn (maí 2011)Eldgos 2014: Holuhraun (ágúst 2014 – febrúar 2015)Eldgos 2015: Holuhraun (ágúst 2014 – febrúar 2015)Eldgos 2021: Fagradalsfjall (mars 2021)Eldgos 2022: Meradalir (ágúst 2022)Eldgos 2023: Litli-Hrútur (júlí–ágúst 2023), Sundhnúksgígar (desember 2023)Eldgos 2024: Sundhnúksgígar (janúar 2024)198019851990199520002005201020152020 1980: alls 0,336 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 355 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1981: alls 0,186 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 356 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1982: alls 0,223 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 361 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1983: alls 0,183 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 364 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1984: alls 0,115 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 361 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1985: alls 0,0786 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 364 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1986: alls 0,0426 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 348 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1987: alls 0,0533 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 349 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1988: alls 0,0929 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 366 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1989: alls 0,0967 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 360 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1990: alls 0,0388 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 365 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1991: alls 0,115 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 348 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1992: alls 0,237 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 364 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1993: alls 0,322 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 364 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1994: alls 0,208 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 268 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1995: alls 0,204 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 349 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1996: alls 0,207 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 363 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1997: alls 0,268 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 365 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1998: alls 0,177 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 358 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 1999: alls 0,131 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 357 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2000: alls 0,166 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 347 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2001: alls 0,181 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 356 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2002: alls 0,117 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 353 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2003: alls 0,165 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 351 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2004: alls 0,0575 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 363 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2005: alls 0,154 µg S/m³, uppruni ekki greindur — 355 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2006: alls 0,187 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,103 — 291 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2007: alls 0,163 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,0836 — 354 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2008: alls 0,0761 µg S/m³, þar af úr losun til lofts -0,0314 — 354 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2009: alls 0,472 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,396 — 356 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2010: alls 0,186 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,104 — 361 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2011: alls 0,18 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,0818 — 337 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2012: alls 0,184 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,113 — 334 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2013: alls 0,217 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,132 — 350 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2014: alls 0,342 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,269 — 352 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2015: alls 0,241 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,17 — 354 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2016: alls 0,203 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,121 — 310 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2017: alls 0,223 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,137 — 349 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2018: alls 0,166 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,095 — 326 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2019: alls 0,176 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,113 — 342 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2020: alls 0,184 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,0819 — 351 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2021: alls 0,309 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,226 — 354 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2022: alls 0,225 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,124 — 356 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2023: alls 0,461 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,295 — 327 dagar mældir af 365. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2024: alls 0,356 µg S/m³, þar af úr losun til lofts 0,234 — 355 dagar mældir af 366. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins.

úr losun til loftsúr sjávarúðauppruni ekki greindurfærri en ¾ daga mældirgosár (heitið í titli merkisins og í töflunni)

Brennisteinsdíoxíð (SO₂) — ársmeðaltöl 2006–2024

00,250,50,751µg S/m³Eldgos 1980: Kröflueldar (mars–október 1980), Hekla (ágúst 1980)Eldgos 1981: Kröflueldar (janúar–febrúar 1981)Eldgos 1983: Grímsvötn (maí 1983)Eldgos 1984: Kröflueldar (september 1984)Eldgos 1991: Hekla (janúar 1991)Eldgos 1996: Gjálp (september–október 1996)Eldgos 1998: Grímsvötn (desember 1998)Eldgos 2000: Hekla (febrúar–mars 2000)Eldgos 2004: Grímsvötn (nóvember 2004)Eldgos 2010: Fimmvörðuháls (mars 2010), Eyjafjallajökull (apríl 2010)Eldgos 2011: Grímsvötn (maí 2011)Eldgos 2014: Holuhraun (ágúst 2014 – febrúar 2015)Eldgos 2015: Holuhraun (ágúst 2014 – febrúar 2015)Eldgos 2021: Fagradalsfjall (mars 2021)Eldgos 2022: Meradalir (ágúst 2022)Eldgos 2023: Litli-Hrútur (júlí–ágúst 2023), Sundhnúksgígar (desember 2023)Eldgos 2024: Sundhnúksgígar (janúar 2024)198019851990199520002005201020152020SO₂ er í EBAS frá 2006 2006: 0,0702 µg S/m³ — 290 dagar mældir af 365, þar af 26 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2007: 0,0928 µg S/m³ — 356 dagar mældir af 365, þar af 172 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2008: 0,091 µg S/m³ — 355 dagar mældir af 366, þar af 0 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2009: 0,094 µg S/m³ — 353 dagar mældir af 365, þar af 160 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2010: 0,113 µg S/m³ — 363 dagar mældir af 365, þar af 99 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2011: 0,0987 µg S/m³ — 328 dagar mældir af 365, þar af 124 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2012: 0,108 µg S/m³ — 343 dagar mældir af 366, þar af 131 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2013: 0,0968 µg S/m³ — 351 dagar mældir af 365, þar af 114 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2,95 2014: 2,95 µg S/m³ — 358 dagar mældir af 365, þar af 141 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2015: 0,296 µg S/m³ — 361 dagar mældir af 365, þar af 87 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2016: 0,0773 µg S/m³ — 311 dagar mældir af 366, þar af 78 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2017: 0,0794 µg S/m³ — 349 dagar mældir af 365, þar af 75 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2018: 0,0747 µg S/m³ — 328 dagar mældir af 365, þar af 70 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2019: 0,0911 µg S/m³ — 342 dagar mældir af 365, þar af 100 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2020: 0,08 µg S/m³ — 351 dagar mældir af 366, þar af 144 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2021: 0,788 µg S/m³ — 362 dagar mældir af 365, þar af 126 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2022: 0,203 µg S/m³ — 354 dagar mældir af 365, þar af 113 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2023: 0,309 µg S/m³ — 329 dagar mældir af 365, þar af 104 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins. 2024: 0,313 µg S/m³ — 181 dagar mældir af 366, þar af 9 undir greiningarmörkum. Smelltu til að sjá sólarhringssýni ársins.

Súla sem nær út fyrir ritið er brotin efst og gildi hennar skrifað við hana; annars yrðu hin árin að strikum á ásnum.

Eldgos á tímabilinu: Fimmvörðuháls (mars 2010), Eyjafjallajökull (apríl 2010), Grímsvötn (maí 2011), Holuhraun (ágúst 2014 – febrúar 2015), Fagradalsfjall (mars 2021), Meradalir (ágúst 2022), Litli-Hrútur (júlí–ágúst 2023), Sundhnúksgígar (desember 2023), Sundhnúksgígar (janúar, febrúar, mars, maí, ágúst og nóvember 2024). Þrjú hæstu ársmeðaltöl SO₂ — 2014, 2021 og 2024 — eru öll gosár. Hvort eða hve mikið hvert gos hafði áhrif á mælinguna á Írafossi er ekki metið hér.

Um 29% sólarhringsgilda SO₂ eru merkt undir greiningarmörkum í EBAS. Þau eru tekin með í ársmeðaltalinu eins og þau eru gefin.

Sólarhringssýni eins árs

Smelltu á ár í ritunum hér fyrir ofan, eða veldu það í listanum, til að sjá sólarhringsgildi þess. Gostímabil eru skyggð, eða upphaf goss merkt með línu þar sem goslok eru ekki skráð, og dagar sem EBAS merkir undir greiningarmörkum eru holar súlur.

Ár með færri en fjórðung daga mældan fá ekki ársmeðaltal á ritunum: 2025 (1 sólarhringssýni). Sýnin sjást í sólarhringssýnunum hér fyrir ofan.

Einingin er µg S/m³: massi brennisteinsins í efninu, eins og EMEP gefur hann. Sama magn sem súlfat (SO₄) væri um þrefalt hærri tala og sem SO₂ um tvöfalt hærri. Tölurnar eru því ekki bornar við heilsuverndarmörk, sem gefin eru í µg SO₂/m³ yfir klukkustund og sólarhring.

Öll ársmeðaltöl í töflu
ÁrSúlfat allsþar af úr losun til loftsSO₂Dagar mældir (súlfat)Eldgos
19800,336——355 af 366Kröflueldar, Hekla
19810,186——356 af 365Kröflueldar
19820,223——361 af 365
19830,183——364 af 365Grímsvötn
19840,115——361 af 366Kröflueldar
19850,0786——364 af 365
19860,0426——348 af 365
19870,0533——349 af 365
19880,0929——366 af 366
19890,0967——360 af 365
19900,0388——365 af 365
19910,115——348 af 365Hekla
19920,237——364 af 366
19930,322——364 af 365
19940,208——268 af 365
19950,204——349 af 365
19960,207——363 af 366Gjálp
19970,268——365 af 365
19980,177——358 af 365Grímsvötn
19990,131——357 af 365
20000,166——347 af 366Hekla
20010,181——356 af 365
20020,117——353 af 365
20030,165——351 af 365
20040,0575——363 af 366Grímsvötn
20050,154——355 af 365
20060,1870,1030,0702291 af 365
20070,1630,08360,0928354 af 365
20080,0761-0,03140,091354 af 366
20090,4720,3960,094356 af 365
20100,1860,1040,113361 af 365Fimmvörðuháls, Eyjafjallajökull
20110,180,08180,0987337 af 365Grímsvötn
20120,1840,1130,108334 af 366
20130,2170,1320,0968350 af 365
20140,3420,2692,95352 af 365Holuhraun
20150,2410,170,296354 af 365Holuhraun
20160,2030,1210,0773310 af 366
20170,2230,1370,0794349 af 365
20180,1660,0950,0747326 af 365
20190,1760,1130,0911342 af 365
20200,1840,08190,08351 af 366
20210,3090,2260,788354 af 365Fagradalsfjall
20220,2250,1240,203356 af 365Meradalir
20230,4610,2950,309327 af 365Litli-Hrútur, Sundhnúksgígar
20240,3560,2340,313355 af 366Sundhnúksgígar

Allar tölur í µg S/m³, meðaltöl sólarhringssýna eins og þau eru gefin í EBAS.

Gögn: Veðurstofa Íslands, innan EMEP, AMAP og CAMP; hýst í EBAS hjá NILU. Um mælingarnar: vedur.is.

Tilvitnanir eins og EBAS gefur þær
  • Thorlacius, J., AMAP, CAMP, EMEP, 2018, Sulphate_total at Irafoss, data hosted by EBAS at NILU, Part of DOI: https://doi.org/10.48597/939G-BSBR
  • Thorlacius, J., Sigurdsson, A., AMAP, CAMP, EMEP, 2026, Sulphate_total at Irafoss, data hosted by EBAS at NILU, Part of DOI: https://doi.org/10.48597/FXQ2-4UBM
  • Thorlacius, J., Sigurdsson, A., Thorlaksdottir, S., AMAP, CAMP, EMEP, 2026, Iron and inorganics in air and particle phase at Irafoss, data hosted by EBAS at NILU, Part of DOI: https://doi.org/10.48597/5FDC-HUQA

Leyfi: CC BY 4.0 (skrár til 1999: opinn aðgangur EMEP). DOI: 10.48597/939G-BSBR, 10.48597/FXQ2-4UBM, 10.48597/5FDC-HUQA. Unnið úr EBAS 3.11.2026.

Gosár: „Listi yfir eldgos á Íslandi“ á íslensku Wikipediu.

← Yfirlit allra stöðva